Preek vir 16 Januarie 2011 18:30 by Klema in Somerstrand

Terwyl ek Maandag stil geraak het en dink oor wat die Here vir ons almal wil sê vanaand, het die verhaal van Josua by my opgekom.  Ek vermoed dit het iets te doene gehad met my gesprek met Jaco net daarvoor, toe hy vertel het hoe hy en Karlien gesels het oor die verhaal van Barnabas, waaroor ek verlede week gepreek het. In ons gesprek het ek toe die verhaal van Josua aangeroer, omdat daar nogal baie ooreenkomste is in die mentor verhoudinge van Barnabas met Johannes Markus en Moses met Josua … en dit het my bygebly toe ek in die kantoor langsaan voor die Here stil geraak het.

Dit het natuurlik óók te make met die ongelooflike waarheid wat ek in die lewe van Josua raakgesien het toe ek besig was in die Bybelskool met die Pentateug, die eerste 5 boeke van die Bybel.  En dit is dat daar ‘n baie besondere verskuiwing in die manier waarop God met mense werk in die lewe van Josua gekom het.

Kom ons lees Josua 1:1-9

Ons het uitvoerig gisteraand oor die wet gesels.  Ek het besluit om ‘n slag deeglik te gaan kyk wat ons belydenisskrifte daaroor sê.  Ek wil êrens in die toekoms dan aandag gee aan wat die Bybelse boodskap, meer spesifiek Paulus, daaroor sê.

Die wet word nie in die 3 ekumeniese geloofsbelydenisse: die Apostoliese Geloofsbelydenis of 12 artikels, en die Geloofsbelydenisse van Athanatius en Nicea genoem of aangewend om die Christelike geloof te definieer of verduidelik nie.  Baie word oor God en die kerk en die geloof bely.  Niks oor die wet nie.

Ek vind dit insiggewend.  Dit kom vir my baie ooreen met die manier wat Paulus oor die wet skryf in Galasiërs en Romeine, waarin hy hom sterk verset teen die poging van die Joodse Christene om sekere dele van die wet: die Sabbat, die besnydenis en die eetgewoontes op Christene uit die heiden nasies af te forseer.  Vir hom is geloof in Jesus Christus en die lewe deur die Gees genoegsaam om mense se lewenswandel te rig, en enige poging om die wet hierby te sleep is op sy beste onnodig, en op sy slegste ‘n verdraaiing van die evangelie.  Dit kan jou die genade van God laat verbeur.

Maar daaroor sal ek nog verder wil nadink.

Die situasie is egter merkbaar anders in die Gereformeerde wêreld.  Die wet word uitvoerig in die 3 Formuliere van Eenheid gebruik, die Nederlandse Geloofsbelydenis (NGB), die Heidelbergse Kategismus (HK) en die Dordtse Leerreëls (DL).  En wat opval is die leerstellige en praktiese gebruik van die wet, dws om aan te dui hoe ons oor die wet en sy funksie moet dink en hoe ons die wet moet toelaat om ons lewens te rig.  Daar word egter nie gepoog om ‘n Bybelse teologie van die wet te beskryf nie.

Terloops: die Belhar belydenis beweeg weer weg van die wet as ‘n riglyn, en gee geen aandag aan die wet in sy dogmatiese of Bybelse betekenis nie.

Ek sou graag in die toekoms as deel van die Bybelskool ‘n Bybelse teologie van die wet wou begin skryf, as aanvulling van die leerstellige uitspel daarvan in die belydenisskrifte.

Maar dit nou eers daargelaat.  Kom ons kyk na die wyse waarop die wet in ons 3 Gereformeerde belydenisskrifte beskryf word. Want dit het ‘n onmeetbare invloed in ons selfverstaan en begrip van die geestelike lewe gehad.  Die tanende invloed daarvan maak die wêreldbeeld wat dit help skep het nie sommer so ongedaan nie.  En ek dink die bril wat dit ons gee waardeur ons die Bybel lees – ten regte of ten onregte – kan ons nie onderskat nie.

Sommige van julle het my gevra na die plekname in die Bybel, en spesifiek hoe ‘n mens dit met plekname van vandag kan verbind.  OpenBible het ’n diens wat jou kan help.  Enige naam wat in ’n Bybelboek genoem word, is beskikbaar by: http://www.openbible.info/geo/.  Kry daar die name van die Bybelse plekke en tik dit so akkuraat as moontlik by Google Earth in. Dan kan jy uit satellietfoto’s sien hoe die presiese plek vandag lyk. 

Jy moet natuurlik ook Google Earth op jou rekenaar installeer!

(Met erkenning aan Bybel-Media vir dié wenk)

• Die oudste manuskrip van die NT is ‘n papirus fragment wat verse uit Johannes 18 bevat.  Geleerdes dink dat dit uit ongeveer 125 n.C. dateer.
• Vroeë Christene het ook die Bybel lukraak oopgeslaan, as hulle ‘n antwoord op ‘n probleem wou ontdek, en die eerste reël gelees waarop hulle oë val, en dit as ‘n goddelike boodskap aan hulle beskou.  Dit was so gewild dat dit gereeld deur die eerste kerklike konsilies veroordeel is.
• Die woord Bybel kom van die ander Griekse woord vir die papirus plant, biblos, omdat die pit daarvan gebruik is as papier.  Die pit van die papirus plant (‘n soort biesieplant wat in die Nylrivier gegroei het) is kruis en dwars gelym en dan glad geskuur.  Lengtes hiervan is ook aan mekaar vasgelym om boekrolle te vorm.  Mettertyd is sulke papirusbladsye aan mekaar gebind in boekvorm, wat kodekse genoem is (bv. die Alexandrynse kodeks ens.).
• Ons hoofstuk- en vers indeling kom uit die tyd toe die teks van die Vulgaat, die amptelike Bybel van die Roomse Katolieke Kerk in Latyn, verdeel is in hoofstukke in die 13de eeu deur Stephen Langton, ‘n professor van Parys, en in die 16de eeu ook in verse deur Robert Estienne, ‘n Franse uitgewer, wat verwysings na die Bybel makliker as tevore gemaak het.
• Maar dit het natuurlik ook tot gevolg gehad dat mense die Bybel anders gesien en hanteer het as te vore.  In plaas daarvan dat die Bybel (of ‘n boek in die Bybel) in die eerste plek as ‘n geheel gelees is, kon mense nou makliker fokus op individuele verse om sekere dogmatiese punte te beklemtoon.  Lectio (lees) het baie makliker oorgegaan in Questio (bevraagteken).